was successfully added to your cart.

Winkelmand

Persoonlijke ontwikkeling

By 28 juli 2020 Personal Coaching
Persoonlijke ontwikkeling, professionele ontwikkeling, zelfkennis

Een tegenslag of een bijzondere wending in je leven kan je zomaar op jezelf terug werpen. Soms is het een ziekte, soms een relatiebreuk, een ontslag, een verliefdheid of een verhuizing. In ieder geval kom je er niet uit met je normale set van uitganspunten en gewoontes. Je wordt gedwongen, of uitgenodigd als je het vriendelijker wilt zeggen, om je opnieuw in het leven te oriënteren. Op die manier wordt iets wat begint als bedreiging, vaak achteraf een moment van groei en een belangrijke stap in je persoonlijke ontwikkeling.  

Als mental coach begeleid ik mensen in zulke processen. Ze hebben met elkaar gemeen dat de aanleiding meestal van buitenaf komt en heel divers kan zijn. Wat er daarna komt, is echter in zijn proces vergelijkbaar. Het doorloopt een drietal typische fasen. Als je die fasen goed benut, kun je ook vanuit een tegenslag een enorme stap voorwaarts maken.

Drie fasen van persoonlijke ontwikkeling

De eerste fase is gericht op je omgang met de buitenwereld, want daar komen de problemen meestal aan het licht. Je loopt klem in je werk, in je relatie of met je gezondheid. Omdat je niet de hele wereld om je heen kunt veranderen, wijzen de pijlen uiteindelijk terug naar jouzelf: hoe ga jij eigenlijk met de dingen om, en kun je daar iets in veranderen? In deze eerste fase kun je al tot een groei komen, in je professionele ontwikkeling bijvoorbeeld, of in je relatie.

Hoe meer je begrijpt van je problemen in de buitenwereld, hoe beter je ziet hoe ze samenhangen met de persoon die je bent. Als je wereld moet veranderen, moet jijzelf veranderen. Dat is namelijk het snelste en meest efficiënte middel dat we hebben. En daarmee komt de tweede fase al in beeld: dat is de fase van de introspectie, ofwel de zelfkennis: de buitenwereld wordt nu een tijd lang minder belangrijk. De persoonlijke groei die je doormaakt maakt dat je tijdelijk minder aan het werk bent aan je ontwikkeling in de buitenwereld. Voorlopig heb je al je energie nodig om innerlijk orde op zaken te stellen.

Als je jezelf eenmaal beter kent, weet je ook hoe je je optimaal inzet in de wereld en kom je in de derde fase. Dit is de fase van transparantie. Er is geen strijd meer tussen persoonlijke ontwikkeling en inzet in de wereld: dat zijn twee kanten van één medaille. Je weet wat je te bieden hebt, en weet wat je nodig hebt.

Overachiever

Neem Helga. Ze werkte als manager in de zorg, werkte zich drie keer over de kop en voelde zich qua energie steeds meer aan het eind van haar latijn komen. Vaak had ze het gevoel van bladeren vegen in een herfststorm: alleen maar zinloos en frustrerend. ‘Als er iets zou moeten veranderen dan zou het de maatschappij zijn’ zei Helga. En daar had ze wel een punt, want de zorg zit al jaren klem tussen te kleine budgetten, te weinig goed personeel en teveel vraag vanuit de samenleving.

Had Helga zelf dus geen probleem? Dat was ook weer niet helemaal waar. Ook zonder overheid was ze er wel goed in om teveel hooi op haar vork te nemen. Van jongs af aan eigenlijk. Ze deed haar werk meer dan goed, maar dat leidde niet tot een gevoel van tevredenheid. Het was nooit goed genoeg. Onder haar werkdrift zat, zoals bij veel overachievers, onrust en faalangst. Ze had succes maar genoot er niet van en voelde zich leeg. Als ze thuis kwam was ze uitgeput en haar gezin leed daaronder.

Professionele houding

Ondertussen was Helga ook geen makkelijke collega: veeleisend, vaak gespannen en moeilijk aanspreekbaar. Als ze kritiek moest incasseren werd ze boos en verdrietig: ‘werk ik me een slag in de rondte en is het nog niet goed?!’ Zo openbaarde zich achter het uiterlijk voorbeeldige gedrag van Helga een kluwen van persoonlijke problemen.

Omdat we toch de hele maatschappij niet konden resetten, was er reden genoeg voor haar om aan zichzelf te werken. In eerste instantie zou het gaan om de ongezonde patronen in haar professionele houding. Maar zoals gezegd: daaronder stuitte ze al snel op een persoonlijke laag die er al veel langer was, en die in veel meer dingen doorwerkte dan alleen in haar professionele ontwikkeling. Alleen: ze kwam daar pas toe op het moment dat ze ergens tegen een muur aanliep. In haar geval was dat de ziekte van een kind. Ineens moest ze er voor hem zijn en dat zette alles op zijn kop. Ze kon haar werk nog maar op een minimale manier onderhouden. En ze kon slecht overweg met de concrete zorg en angst die ze voelde bij haar kind. Die triggerden oude angsten die ze moeilijk kon hanteren.

En zo kwam het dat, toen haar kind herstelde, de persoonlijke klap voor haar achterna kwam. Ze begreep zichzelf niet meer: wat was ze toch aan het doen geweest? Ze twijfelde ernstig aan zichzelf als ‘zorg-professional’. Haar patronen kraakten in hun voegen. En zo kwam ze in de eerste fase van proces van persoonlijke ontwikkeling.

Fase 1. Persoonlijke professionele ontwikkeling

Wat is het toch een zegen als je kunt zeggen: “Weet je, het zijn niet alleen de anderen. Ik ben het die op hen reageert op mijn manier. Soms wil ik dat ook. Maar vaak zit ik in mijn eigen patronen gevangen.” Helga werd zich ervan bewust dat ze haar situatie voor een deel ook zelf in stand hield. Werk was niet alleen iets dat in een herfststorm naar haar toegewaaid werd. Zij trok het zelf naar zich toe terwijl ze maar bleef vegen. Haar geploeter sterkte haar in haar gevoel van eigenwaarde. Maar toen ze het eenmaal durfde om dat te zeggen, was het al alsof het niet meer hetzelfde was.

Het patroon was niet verdwenen, maar ze kreeg er wel meer vrijheid in. Steeds vaker nam ze zelf verantwoordelijkheid voor haar keuzes in plaats van zich te verschuilen achter omstandigheden en anderen. Ze voelde zich sterker worden en was trotser op zichzelf. En daar reageerde haar omgeving weer op. Collega’s konden zich openlijk uitspreken over wat ze haar zagen doen.

Kritiek incasseren en aanspreekbaar zijn

Als je jezelf kent kun je veel makkelijker kritiek incasseren. Veel van wat anderen zeggen, weet je zelf ook heel goed. Wat heerlijk als je het niet meer nodig hebt om anderen de mond te snoeren door kwaad te worden, te huilen, weg te lopen of hen een kilte-douche te geven. Heerlijk voor die anderen, maar ook zoveel makkelijker voor jezelf. Er komt steeds meer ontspanning in je situatie, en in die ontspanning zie je steeds meer van jezelf.

Als je werkt aan jezelf, is dat niet alleen bevrijdend voor jezelf maar ook voor anderen. Nu kunnen ze vrijuit spreken over wat ze merken, en eerlijk vragen aan je stellen. Het gesprek komt open. Helga nam meer verantwoordelijkheid voor haar eigen aandeel. Daardoor werd ze aanspreekbaar, en kon ze zelf de maat aangeven waarbinnen ze nog gezond kon functioneren. Ze kwam uit haar slachtofferrol.

Fase 2. Zelfkennis

Wie een traject van persoonlijke ontwikkeling ingaat, verlegt zijn blik van oorzaken in de buitenwereld naar de oorzaken in zichzelf. Zolang we de oorzaken van wat we meemaken buiten ons leggen en anderen beschuldigen, stagneren we in het leven. Doordat we op onszelf teruggeworpen worden, is er gelegenheid tot groei.

Persoonlijke groei

Zelfkennis is het begin van alle wijsheid. Dit inzicht is oeroud, zelfs nog ouder dan de mensheid, want de traditie zegt dat Apollo het zelf in de poort van zijn tempel in Delphi gegrift heeft. Zodat Socrates al wist waar hij moest beginnen: ‘ik ben nog niet eens in staat om mezelf te kennen, zoals de inscriptie van Delphi het wil. Dan lijkt het me wel sneu om me al op andere dingen te focussen.’

Als je het pad opgaat van persoonlijke ontwikkeling, begin je aan een fascinerende reis. Je wordt er gevoelig voor hoe je in patronen terugvalt, als mensen maar op de juiste knoppen drukken. In Helga’s geval was chaos zo’n trigger. Ze had gewoonweg behoefte aan overzichtelijkheid en structuur. Dus als mensen haar meer te doen gaven dan ze feitelijk ingepland kon krijgen, drukten ze op een rode knop. Ze schoot in een oude modus zonder dat ze zich dat echt bewust was. Ze werd opgejaagd door een pijnlijk gevoel van onrust en begon te werken.

Triggers en innerlijke patronen

Zulke triggers kunnen volledig autonoom werken. Ook al ben je je ervan bewust, en ben je van plan dingen te doorbreken: eenmaal getriggerd schiet je nog steeds terug in je oude patroon. Deze patronen vormen vaak een rode draad door je leven: vanuit je jeugd trekken ze hun spoor, niet alleen door je werk, maar ook door liefdesrelaties. (Ik heb de werking van dat soort hardnekkige patronen beschreven in mijn boekje “de aapp de baas“).

Maar een traject van persoonlijke ontwikkeling gaat uiteindelijk voorbij aan alleen maar de aandacht voor hinderlijke en dwingende patronen. Zelfkennis gaat niet alleen maar om dingen waar je last van hebt. Uiteindelijk bestaat ze in de kennis van het hele landschap van je innerlijk: angsten, eigenaardigheden en talenten, deuken en succesverhalen, onuitwisbare herinneringen, genetische toerusting, karakter en loyaliteiten.

Mental Coaching, psychotherapie en andere hulpbronnen

Als je op innerlijke knopen stuit waar je zelf geen beweging in krijgt, kun je een veelheid van middelen inschakelen. Personal coaching, met name mental coaching, is heel expliciet gericht op het begeleiden van dit soort processen. Allerlei vormen van psychotherapie kunnen je helpen. Als het gaat om beschadigende ervaringen uit het verleden kun je denken aan traumatherapie. Vaak slaan mensen aan het lezen. Inmiddels is er heel wat goede zelfhulpliteratuur, die je kan helpen om vertrouwder te raken met je innerlijke bewegingen. Maar het allerbeste is het als je zelf de middelen kiest waarvan je weet dat ze werken: denk aan tuinieren, zingen, reizen, vrienden opzoeken, klussen, schilderen, sporten, wandelen, floaten. En aan vechtsporten, paarden, honden, massages en boeken. Vaak hoort het bij stagnatie in je leven dat je veel van deze middelen vergeet of loslaat. Nu is het tijd om ze te herontdekken!

Fase 3. Transparantie

Terwijl je dingen in jezelf ontdekt veranderen ze ook. Ik ga terug naar Helga. Zolang ze ervan overtuigd was dat het werk van buitenaf op haar toegerold kwam, stagneerde alles in haar leven. Nu ze eenmaal ziet dat de manier waarop dat gebeurt, samenhangt met de manier waarop zijzelf in elkaar zit, begint er van alles te bewegen.

Het doel van persoonlijke ontwikkeling is geen navelstaarderij. Je staat nog steeds in een wereld: werkend, geld binnenbrengend, luiers verschonend, afwassend en het pad aanharkend. Persoonlijke groei die je niet helpt in dit leven, is kennelijk aan zijn doel voorbijgeschoten. Maar het is ook niet zo dat je nu ineens iets heel opvallends kunt. Persoonlijke groei is geen instrument dat leidt naar beroemdheid of macht.

De slimme strijder wint met gemak

De Chinese filosoof van de krijgskunst Sun Tzu zegt:

Een voortreffelijk generaal kenmerkt zich er niet door dat hij vecht en wint en iedereen hem prijst. […] Het is geen teken van een scherp gehoor om de donder te horen. Een slimme vechter wint niet alleen, maar blinkt erin uit om met gemak te winnen. En dus brengen zijn overwinningen hem geen reputatie van wijsheid, en wordt hij niet geroemd om zijn moed.

Als er iets is dat mensen die dit pad opgaan onderscheidt, is het dat dingen voor hen gemakkelijker gaan. Dat merken ze vooral zelf. Zo laat zich innerlijke groei zien: als een innerlijke transparantie. Wat je doet is helder, het klopt met je innerlijke waarheid. Je hebt geleerd hoe je wereld en je innerlijk met elkaar vervlochten zijn. Je boort in jezelf een register aan, waardoor je op een steeds subtieler niveau weet hoe de dingen op je inwerken. En je kent je eigen bugs, bijvoorbeeld als je vanuit je aard moeilijk aanspreekbaar bent. Omdat je je daar bewust van bent, zijn ze niet meteen veranderd. Maar ze zijn wel transparanter geworden. De Middeleeuwse mysticus Meister Eckhart (1260 tot 1328 n.Chr.) zegt daarover:

“…je moet zo leren te werken dat je in, met en vanuit je innerlijk werkt; dat je je innerlijk laat doorbreken in je activiteit en je activiteit binnenvoert in je innerlijkheid, zodat je gewend raakt ongedwongen te werken.” (Reden der Unterweisung, hfdst 23, vert. hvv)

Een nieuw standpunt

Door deze innerlijke transparantie verandert je verhouding tot de buitenwereld. Ook al is de doorwerking onopvallend, het positief effect op je leven is enorm.

Helga kwam er in haar proces van persoonlijke ontwikkeling achter, dat zijzelf in haar werk als manager vervreemd geraakt was van haar oorspronkelijke motivatie. Ze had het contact men mensen, met hun angsten en hun kwetsbaarheid, verwaarloost en gemist. Vanuit dit inzicht ging ze andere prioriteiten stellen in haar werk. Ze had haar koers hervonden en een nieuw standpunt bereikt.

Meer lezen? Lees mijn blogs over

Mental Life Coaching

Coaching: Stilte in Beweging

Of ga naar mijn aanbod van Personal Coaching 

 

Harald

Author Harald

Haralds stijl van coachen kenmerkt zich door rust en helderheid met een stevige bite. Niet gehinderd door conventies en opgegroeid in het buitengebied van Tilburg tussen natuur en dieren, is hij oorspronkelijk en praktisch. Diepgaande studie van filosofie en religie heeft hem een scherpe blik gegeven op de zaken die er echt toe doen in het leven. Harald heeft zijn coachees ondenkbare hordes zien nemen, patronen zien doorbreken en hoge doelen zien bereiken. Hij werkt voor hen met passie en dankbaarheid voor het vertrouwen dat zij hem geven.

More posts by Harald