was successfully added to your cart.

Winkelmand

 

Persoonlijke Ontwikkeling

Persoonlijke ontwikkeling – een fascinerende reis

Vaak begint een proces van persoonlijke ontwikkeling bij een crisis. Als het leven je flink op je neus geslagen heeft, moet je een persoonlijk antwoord gaan geven op je situatie: ‘Hoe ben ik hierin terechtgekomen, waarom kan ik dit niet anders oplossen? En wat is de betekenis van wat er hier gebeurt?’ Daardoor kan zo’n crisis het begin zijn van een fascinerende reis.  Je maakt een persoonlijke groei door, komt beter in balans, en pakt opnieuw regie in je leven.

Soms is de aanleiding een ziekte, soms een relatiebreuk, een ontslag, een verliefdheid of een verhuizing. In ieder geval kom je er niet uit met je normale set van uitgangspunten en gewoontes. Je wordt gedwongen, of uitgenodigd als je het vriendelijker wilt zeggen, om je opnieuw in het leven te oriënteren.

Maar moet dat wel zo gaan? Waarom zou je niet al eerder en uit vrije wil meer energie stoppen in de bewustwording van je situatie: gaat alles zoals je het wilt of loop je hier en daar tegen blokkades aan? Ben je nog gelukkig in je werk, in je relatie? Of ben je in stilte vaak aan het malen en piekeren over dingen die niet echt lekker zitten? Maak je echte keuzes, of beantwoord je vooral aan verwachtingen van anderen?

Zelfkennis

Om zulke vragen te beantwoorden, kun je alleen maar te rade gaan bij jezelf. Zelfkennis is de enige en onvervangbare weg. Vaak zijn we echter zo druk bezig om alle ballen in lucht te houden, dat we ons er nauwelijks mee bezig houden hoe we ons er eigenlijk bij voelen. ‘Ik leef niet maar ik word geleefd’ zeg je dan. De stemming die daarbij hoort is vermoeidheid. Wie geleefd wordt is moe omdat hij van zijn eigen inspiratie en motivatie afgesneden raakt.

En dus is er meestal een crisis nodig om ons hieruit terug te roepen. Pas als ons leven verstoord wordt stellen we de vraag naar onze eigen identiteit: pas wanneer we misgrijpen, de standaard-antwoorden niet meer werken en we teruggeworpen worden op onszelf.

Fases van persoonlijke ontwikkeling

En zo komt het dat het werk aan je persoonlijke ontwikkeling meestal in 3 fases verloopt. In de eerste fase wordt je leven van alledag verstoord door gebeurtenissen die van buitenaf komen. Terwijl je een antwoord probeert te geven op deze omstandigheden, loop je tegen dieper liggende persoonlijke problemen aan. Dat is de tweede fase. De crisis dwingt je op jezelf terug, om deze problemen, misschien voor het eerst in je leven, aan te kijken en daarin een groei door te maken. In de derde fase ten slotte ga je vanuit deze inkeer opnieuw de buitenwereld bekijken, en herzie je de manier waarop je in die buitenwereld beweegt.

persoonlijke ontwikkeling en persoonlijke groeiDe fases van dit schema zijn maar al te bekend. Het is het grondschema van boeken, films en sprookjes. Hoofdpersoon zit in niet helemaal goed in zijn huid. Hij wordt ondergewaardeerd, is niet echt gelukkig, of wordt zelfs misbruikt of gekweld. Dan komt de crisis: dingen gaan mis, de muren van zijn leven donderen om. Door deze omstandigheden komt hij in contact met andere mensen en werelden, maar vooral met zijn oorspronkelijke potentieel. En uiteindelijk volgt het ‘eind goed al goed’ waarin hij zich in zijn eigen kracht en oorspronkelijkheid openbaart.

Fase 1. Het voortraject van de crisis

Maar vooral zien we dit proces natuurlijk voortdurend in het alledaagse leven. Neem het verhaal van Helga. Ze werkte als manager in de zorg, werkte zich drie keer over de kop en voelde zich qua energie steeds meer aan het eind van haar latijn komen. Vaak had ze een gevoel van bladeren vegen in een herfststorm: alleen maar zinloos en frustrerend. ‘Als er iets zou moeten veranderen dan zou het de maatschappij zijn’ zei Helga. En daar had ze wel een punt, want de zorg zit al jaren klem tussen te kleine budgetten, te weinig goed personeel en teveel vraag vanuit de samenleving.

Had Helga zelf dus geen probleem? Dat was ook weer niet helemaal waar. Ook zonder overheid was ze er wel goed in om teveel hooi op haar vork te nemen. Van jongs af aan eigenlijk. Ze deed haar werk meer dan goed, maar dat leidde niet tot een gevoel van tevredenheid. Het was nooit goed genoeg. Onder haar werkdrift zat, zoals bij veel overachievers, onrust en faalangst. Ze had succes maar genoot er niet van en voelde zich leeg. Als ze thuis kwam was ze uitgeput en haar gezin leed daaronder.

Professionele ontwikkeling

Ondertussen was Helga ook geen makkelijke collega: veeleisend, vaak gespannen en moeilijk aanspreekbaar. Als ze kritiek moest incasseren werd ze boos en verdrietig: ‘werk ik me een slag in de rondte en is het nog niet goed?!’ Achter het voorbeeldige gedrag van Helga openbaarde zich een kluwen van persoonlijke problemen.

Zo kwam Helga bij mij voor mental coaching. In eerste instantie zou het gaan om haar professionele ontwikkeling: om ongezonde patronen in haar professionele houding te doorbreken. Zoals gezegd stuitte ze al snel op een persoonlijke laag die er al veel langer was, en die in veel meer dingen doorwerkte dan alleen in haar professionele houding. Alleen: ze kwam daar pas toe op het moment dat ze ergens tegen een muur aanliep.

Fase 2. De crisis

Voor Helga was de aanleiding de ziekte van een kind. Ineens moest ze er voor hem zijn en dat zette alles op zijn kop. Ze kon haar werk nog maar op een minimale manier onderhouden. En ze kon slecht overweg met de concrete zorg en angst die ze voelde bij haar kind. Die triggerden oude angsten die ze moeilijk kon hanteren. En zo kwam het dat, toen haar kind herstelde, de persoonlijke klap voor haar achterna kwam.

Zelfbewustzijn en eigenwaarde

Ze begreep zichzelf niet meer: wat was ze toch aan het doen geweest? Ze twijfelde ernstig aan zichzelf als ‘zorg-professional’. Haar patronen kraakten in hun voegen. En zo kwam ze in de tweede fase van proces van haar persoonlijke ontwikkeling. Een tijd lang ging het niet meer om haar professionele houding en de ontwikkeling van haar carrière. Die ging naar de achtergrond, terwijl ze dieper groef in de aardlagen van haar persoon.

‘Geleidelijk aan zien we dat we in duizend vermommingen onszelf steeds weer tegenkomen op ons levenspad’ schreef Carl Gustav Jung*. Helga werd zich ervan bewust dat ze haar situatie voor een deel ook zelf in stand hield. Het bleek niet waar dat werk iets voor haar was dat in een herfststorm naar haar toegewaaid werd. Zij trok het zelf naar zich toe terwijl ze maar bleef vegen. Haar geploeter sterkte haar in haar zelfbewustzijn. Het was verbonden met haar gevoel van eigenwaarde.

De wortels daarvan gingen ver terug. Ze vertelde over haar jongere zusje dat het oogappeltje van ma was. ‘Dan maar niet lief en aardig gevonden worden, maar als het erop aankwam hadden ze haar wel nodig…’ Zoiets was de blauwdruk van haar leven geworden. Dat programma loslaten viel haar zwaar.

Patronen doorbreken

Als je het pad opgaat van persoonlijke ontwikkeling, begin je aan een fascinerende reis. Je wordt er gevoelig voor hoe je in patronen terugvalt, als mensen maar op de juiste knoppen drukken. Zulke triggers kunnen volledig autonoom werken. Ook al ben je je ervan bewust, en ben je van plan dingen te doorbreken: eenmaal getriggerd schiet je nog steeds terug in je oude patroon.

Deze patronen vormen vaak een rode draad door je leven: vanuit je jeugd trekken ze hun spoor, niet alleen door je werk, maar ook door liefdesrelaties. (In het boekje De AAPP de baas vertel ik over de werking van zulke patronen, en hoe ik mensen help om zich eruit te bevrijden.) Maar een traject van persoonlijke ontwikkeling gaat uiteindelijk verder dan dat. Persoonlijke ontwikkeling gaat niet alleen over problemen, maar vooral over groei.

Je werkt niet aan jezelf als aan een kapotte auto. Een auto wordt nooit beter dan hij was toen hij uit de fabriek rolde. Als hij eenmaal kapot is kun je hem opknappen, maar hij wordt nooit meer als nieuw. In het menselijk leven ligt het omgekeerd. We hebben onze ervaringen, deuken èn successen nodig om ons potentieel ten volle te ontwikkelen. Ofwel zoals Nietzsche onze opdracht formuleert: werde was du bist! Dat betekent: realiseer wat in je zit, je potentieel.

Persoonlijke ontwikkeling en personal coaching

Coaching is bij uitstek gericht op deze positieve kant van je persoonlijke ontwikkeling. Niet je problemen staan centraal maar je doelen. Door er een coach bij te halen, verandert een gevoel van crisis en onzekerheid vaak snel in een gevoel van nieuwsgierigheid. Je brengt er structuur in aan en een werkplan, in het vertrouwen dat je een persoonlijke groei door aan het maken bent, en stappen gaat zetten die je leven verrijken.

Voor een deel reikt een coach algemene middelen aan, die iedereen goed doen. Een goede balans creëren tussen controle en loslaten bijvoorbeeld. Voldoende ruimte maken voor je fysieke gezondheid, je emotionele welzijn en je relaties met de mensen van wie je houdt. Begin er in ieder geval mee om gewoontes die je altijd al inspireren in te zetten: reizen, klussen, mountainbiken of mindfulness, yoga, muziek, de natuur intrekken met je hond of tuinieren. Vaak hoort het bij een crisis dat je teveel van deze elementaire dingen verwaarloost.

Maar voor een ander deel moet je je eigen antwoorden op je vragen geven en helpen algemene raadgevingen niet. Voor de één is werk bevrijdend terwijl een ander erin opgesloten zit. Voor de één is zijn relatie met zijn familie helend, voor de ander verstikkend. Enzovoorts. Een coach helpt je om je eigen route uit te zetten, waarin je van binnen naar buiten werkt. Vanuit het inzicht in jezelf beweeg je naar buiten in steeds ruimere cirkels.

Fase 3. Een nieuw standpunt: Innerlijke transparantie

Zolang je ervan overtuigd bent dat de problemen van buitenaf op je toegerold komen, herhalen zich dezelfde personen zich keer op keer. Het is of de duvel ermee speelt zeggen we dan. Alsof er een soort samenzwering van de kosmos bezig is om jou keer op kleer in dezelfde problemen te brengen. Pas wanneer je inziet dat jijzelf de constante bent in je eigen leven, en de patronen in de buitenwereld samenhangen met patronen in jezelf, begint er van alles te bewegen.

Persoonlijke ontwikkeling: een organisch proces

Zo ontrolt zich het proces van persoonlijke ontwikkeling op een heel organische manier van binnen naar buiten. Vanuit innerlijke patronen naar gewoontes, naar je privé-leven, je woning, je relaties. En nog verder naar buiten, naar je werk, je werkomgeving, je positie in de wereld. Steeds ben je aan het opruimen, aanpassen en vernieuwen. Zodat je leven je op den duur weer net zo precies past als je eigen huid.

Het resultaat is voor de buitenwereld niet per se opzienbarend, maar maakt voor jezelf een wereld van verschil uit. De Chinese filosoof van de krijgskunst Sun Zu zegt hierover:

Een voortreffelijk generaal kenmerkt zich er niet doordat hij vecht en wint en iedereen hem prijst. […] Een slimme vechter wint niet alleen, maar blinkt erin uit om met gemak te winnen. En dus brengen zijn overwinningen hem geen reputatie van wijsheid, en wordt hij niet geroemd om zijn moed.

Dat laatste is misschien een onverwachte wending, maar typisch voor Sun Zu. De slimste strijders winnen niet met donderend geraas in een vernietigende strijd, maar juist zonder slag te leveren. De buitenwereld heeft daar weinig waardering voor. Die valt vooral voor opvallende prestaties. Die maken ook sneller indruk natuurlijk, maar dat is níet het doel van een persoonlijke ontwikkeling. Het doel van een persoonlijke ontwikkeling is eerder om zo te handelen dat alles als vanzelf gaat.

Effectiviteit

Daardoor word je wel steeds effectiever, omdat je innerlijke wereld en je acties in de buitenwereld steeds beter op elkaar afgestemd zijn. Als er iets is dat mensen onderscheidt die deze reis ondernomen hebben, is het dat ze kiezen voor dingen die voor hen kloppen, waardoor hun leven in een vanzelfsprekende flow komt. Maar daar profiteren ze niet alleen zelf van. Ook voor hun omgeving bewerken ze zo het beste resultaat: omdat ze niets forceren, met aandacht bij hun werk zijn en persoonlijk in balans blijven.

Ik sluit daarom met een citaat van de Middeleeuwse mysticus Meister Eckhart, die deze kern van een persoonlijke ontwikkeling heel kernachtig beschrijft:

“…je moet zo leren te werken dat je in, met en vanuit je innerlijk werkt; dat je je innerlijk laat doorbreken in je activiteit en je activiteit binnenvoert in je innerlijkheid, zodat je gewend raakt ongedwongen te werken.”**

 

___________________

* Carl Gustav Jung, in ‘Psychologie van de overdracht’, Verzameld werk deel 3, Rotterdam 1995, p. 270. Jungs begrip van individuatie, zoals onder andere uitgewerkt in zijn ‘Psychologie van de overdracht’, is fundamenteel voor mijn trajecten van persoonlijke ontwikkeling.

** Meister Eckehart, ‘Reden der Unterweisung’, in Deutsche Predigten und Traktate, München 1969, p. 94, vert. hvv.

___________________

 

Ik help u graag verder:

Wilt u een gratis kennismakingsgesprek?

Gratis Intakegesprek

Wilt u meer informatie over personal coaching?

Meer informatie over Personal Coaching

Andere blogs over personal coaching, mental coaching, life-coaching

persoonlijke ontwikkeling en persoonlijke groei

Persoonlijke ontwikkeling – een fascinerende reis

| Personal Coaching | No Comments
Persoonlijke ontwikkeling - een fascinerende reis Vaak begint een proces van persoonlijke ontwikkeling bij een crisis. Als het leven je flink op je neus geslagen heeft, moet je een persoonlijk…
mental life coach

Mental Life Coach

| Geen categorie, Personal Coaching | No Comments
Is de coaching van Stroomland mental coaching of life coaching? Dat vind ik een ingewikkelde vraag, want mental coaching en life coaching haken in elkaar. Noem het ‘mental life coaching’.…
midlifecrisis mental coaching

De midlifecrisis van de man: eerst de haast eruit halen

| Personal Coaching | No Comments
Het grootste probleem van de midlifecrisis van de man is de haast. Het gevoel dat er nú iets moet gebeuren, omdat het anders te laat zou zijn. Mannen hebben het…
uitstelgedrag en schaamte

Uitstelgedrag en schaamte

| Personal Coaching | No Comments
Uitstelgedrag en schaamte zijn een naargeestig duo. Samen komen ze in een funeste negatieve spiraal: het één versterkt het ander. Schaamte gaat dieper dan schuld. Schuld is nog tamelijk objectief.…
vermijdende mannen

Vermijdende mannen, werk aan de winkel!

| Personal Coaching | No Comments
Vermijdende mannen: mannen die dingen zien gebeuren waar ze het niet mee eens zijn, maar die daar niets over zeggen. Mannen die gewend zijn om 'ja schat' te zeggen met…
Harald

Auteur Harald

Haralds stijl van coachen kenmerkt zich door rust en helderheid met een stevige bite. Niet gehinderd door conventies en opgegroeid in het buitengebied van Tilburg tussen natuur en dieren, is hij oorspronkelijk en praktisch. Diepgaande studie van filosofie en religie heeft hem een scherpe blik gegeven op de zaken die er echt toe doen in het leven. Harald heeft zijn coachees ondenkbare hordes zien nemen, patronen zien doorbreken en hoge doelen zien bereiken. Hij werkt voor hen met passie en dankbaarheid voor het vertrouwen dat zij hem geven.

Meer blogs van Harald